بحث کنترل کارگری طی روزهای اخیر یکی ازبحث های مهم جنبش کارگری است ، تجربه یک کارگر از کارخانه چینی گیلان   می تواند به این بحث از زوایای مختلف دامن زده و این بحث را غنا ببخشد . کمیته هماهنگی نیز در آینده ای نزدیک نظر خود را در باره کنترل کارگری ارائه خواهد داد لذا از تشکل ها و فعالین کارگری خواهشمندیم با توجه به این نمونه و نمونه های دیگر نظر خود را اعلام کنند.

با تشکر

کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگری

12/10/1387

یک تجربه از کنترل کارگری تحت حاکمیت نظام سرمایه داری

شرکت چینی سازی ایرپرسلان ،سهامی خاص که در کیلومتر 7 جاده لاکان رشت قرار دارد، توسط آقای مجید کاشانچی تأسیس شد و از نیمه دوم سال 1355 بهره برداری آزمایشی تولید با ظرفیت بسیار کم تا اواخر سال 1357 ادامه داشته است. در سال 57 و همزمان با انقلاب، سهامداران اصلی ،کارخانه را رها کرده و کارخانه تا اواخر سال 1358 توسط هیت مدیره موقت اداره شد. بدلیل اینکه دارای بیش از 250 نفر شاغل بوده و هر کدام بالغ بر 6 ماه حقوق طلبکار بودند در نتیجه از اوایل سال 59 و بعد از تاسیس سازمان صنایع ملی، این کارخانه بدلیل عدم دسترسی به سهامداران اصلی ،مشمول لایحه 6738 شده و تحت پوشش سازمان صنایع ملی تا سال 1373 با مدیران دولتی اداره می شده است. که در زمان جنگ و با عدم واردات چینی از خارج، یکی از موفقترین کارخانجات کشور بوده است. از طرفی از نظر حقوقی در شهریور سال 59 بخشی از سهامداران شرکت به دادگاه مراجعه و  ورشکستگی شرکت را اعلام نمودند . بدلیل حفظ حقوق آنان ، دادگاه پس از چندی رای به ورشکستگی شرکت را صادر کرد. بنابراین بعد از شهریور سال 59 شرکت تحت پوشش اداره ورشکستگی تهران به تولید ادامه داد. مدیریت سازمان صنایع  تا تیر ماه سال 1377 ادامه داشته و از تیرماه سال 77 شرکت با ابقای مدیران دولتی، مستقیماً تحت مدیریت اداره تصفیه امور ورشکستگی تهران به فعالیت خود ادامه داد ولی با عدم درایت مدیران شرکت از سال 1377 لغایت 30/10/81 ( تاریخ انحلال و تعطیلی کارخانه ) بالغ بر پنج میلیارد تومان با احتساب حقوق معوقه کارگران برای شرکت، بدهی بالا آوردند. قرار بود شرکت به بهانه انجام عملیات تصفیه و تعیین و تکلیف مالکیت از تاریخ تعیین شده 6 ماه بطور موقت تعطیل شود که بعداً برای همیشه تعطیل گشت و بخشی از کارگران که  مشمول کارهای سخت و زیان آور بودند بازنشسته گشته   و اکثرکارگران هم  با توجه به میزان سنوات کاریشان به بیمه بیکاری معرفی شدند.

 کارگران شرکت که از دهه هفتاد از ایرپرسلان به چینی گیلان تغییر نام داده بود، بابت حقوق معوقه 8 ماهه منتهی به 30/10/81 و حق سنوات باز خریدی بالغ بر سه میلیارد تومان ازشرکت طلبکار شدندکه مقرر شد از محل فروش کارخانه کلیه مطالبات کارگران پرداخت گردد و چون در 6 نوبت مزایده رسمی کارخانه بفروش نرفت، کارگران تصمیم گرفتند در قالب تشکیل شرکت تعاونی تولیدی بعنوان یک شخصیت حقوقی در آخرین مزایده حضوری، شرکت و کارخانه را به قیمت یک میلیارد و 350 میلیون تومان خریداری نمایند و در تاریخ 27/12/86 سند مالکیت کارخانه 6 دانگ به تعاونی منتقل شد. کارگران شاغل از دی ماه  سال 1381 که بالغ بر سه میلیارد تومان از شرکت طلبکار بودند اگر در این مزایده برای خرید کارخانه وارد نمی شدند این کارخانه به مبلغ1 میلیارد و200میلیون تومان فروخته   می شدکه دراین صورت کارگران 90% ازمطالبات خود را از دست می دادند در نتیجه تشکیل این  شرکت تعاونی کارگران دستاورد های بسیار ارزنده ای برای آنها با خود به همراه داشت.

 مهم ترین دستاوردی که در بازگشایی کارخانه می شود مد نظر قرار داد، بر سه  محور خلاصه می شود:

 یک آزادسازی سند مالکیت کارخانه بوده است که 6 دانگ آن به تعاونی ارائه شد که سهامداران آن تمامی کارگرانی هستند که در این کارخانه شاغل بوده اند. دوم، طرح پیش از موعد بازنشستگی  بوده است. که از زمان بازگشایی از مورخه 2/3/86

تا به امروز بیش از 80 نفر بازنشسته شدند و این مهم نیز گامی بسیار ارزشمند بوده است که جز با بازگشایی کارخانه عملی نمی شده است. سوم، از زمان بازگشایی، بیمه درمانی کارگران متحقق شد که خود بخشی از فشارهای روحی  روانی کارگران را در این شرایط سخت تا حدودی تعدیل داد. البته مشکلات عدیده ای نیز بر سر راه ما قرار داشت: از جمله عدم نقدینگی، دورماندن از بازار فروش وعدم دسترسی به مواد اولیه ،ماشین آلات نسبتاً فرسوده و عدم هماهنگی بین تولید و فروش. که در نتیجه شاید بیش از یک میلیارد تومان بر میزان بدهی کارخانه اعم از مطالبات کارگری ،مواد اولیه و سایر دوایر دولتی ، همچون سازمان تأمین اجتماعی ، گاز، برق و تلفن افزوده شد.

لازم به ذکراست که امروز کارگران ،برای جبران این بدهی ها و وصول مطالبات خود راهی جز فروش کارخانه در پیش روی خود نمی بینند.

و اما اگر سؤال شود شما از طریق کنترل کارگری آن هم در قالب شرکت تعاونی تا چقدر موفق بودید، باید بگویم که کنترل کارگری در یک جامعه ای که سیستم سرمایه داری بر تمامی مناسبات و شئونات آن حاکم است طبیعی است که آب در هاون کوبیدن است و نتیجه طبیعی آن،فقط چانه زدن در جهت گرفتن امتیازاتی در حداقل های تعیین شده  و آنهم صرفاً برای حفظ موجودیت و حفظ کردن حداقل هاست . البته نمی توان این نکته را از یاد برد که کارگران با همه مشکلات توانستند به مدت 18 ماه کارخانه را اداره کنند و تجربیات بسیار ارزنده ای بدست بیاورند.

کارگری از چینی گیلان

11 دی 1387

کمیته ی هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگري

10/10/1387

www.komitteyehamahangi.com

komite.hamahangi@gmail.com

باز چاپ مطالب اين سايت فقط با ذکر منبع مجاز است